Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım & Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik Kapsamında Bilgi Notu

Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım & Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik Kapsamında Bilgi Notu

İşbu bilgi notunda Sağlık Bakanlığı’nca hazırlanarak 12.11.2025 tarihli ve 33075 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanan ve aynı tarihte yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) incelenmiş olup önem arz eden hususlar aşağıda özetlenmiştir.

1. Yönetmeliğin Amacı ve Kapsamı

Yönetmelik, sağlık hizmetlerinde tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerine ilişkin temel ilke ve ölçütleri belirlemekte; bu faaliyetlerin denetlenmesi ile aykırılık hâlinde uygulanacak yaptırımlara dair usul ve esasları düzenlemektedir. Yönetmelik bu kapsamda; özellikle dijital mecralarda özel sağlık tesislerinin, sağlık meslek mensuplarının ve uluslararası sağlık turizmi aracı kuruluşlarının müşteri çekmeye yönelik her türlü tanıtım faaliyeti sınırlandırılmakta; bilgilendirme amacı taşıyan tüm içeriklerin etik, ölçülü ve manipülasyondan uzak olması zorunlu kılınmaktadır.

2. Genel Reklam Yasağı ve Temel İlkeler

Yönetmelik uyarınca reklam, “sağlık alanında bir ürün, hizmet, kişi, kurum veya kuruluşu ön plana çıkaran ve tanıtım ve bilgilendirmenin sınırını aşan her türlü faaliyet” olarak tanımlanmış olup sağlık hizmet sunumunda örtülü veya açık reklam yapılması yasak hale getirilmiştir. Bununla birlikte tanıtım ve bilgilendirmenin yalnızca bilgilendirme amacıyla ve kamu sağlığına uygun şekilde yürütülmesi gerektiği vurgulanmıştır. Bu noktada aşağıda yer alan konu başlıkları özelinde söz konusu faaliyetlerin reklam yasağı kapsamında olup olmadığının değerlendirilmesi önem arz etmektedir:

• Genel Etik Kurallar: Tanıtım ve bilgilendirmelerde genel ahlaka, tıbbi deontoloji ve meslek etiği kurallarına uyulması zorunlu tutulmuştur.
• Yetkilendirme: Sağlık hizmet sunumuyla ilgili bilgilendirmeler sadece konusunda yetkili sağlık meslek mensupları tarafından yapılabilmektedir.
• Yanıltıcı İçerik Yasağı: Halkı yanıltan, yanlış yönlendiren ve diğer kuruluşlar aleyhine kendi hizmetlerini ön plana çıkaran tanıtım ve bilgilendirme yapılması yasaklanmıştır.
• Bilimsellik Zorunluluğu: Doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış, yerleşik tıbbi metot haline gelmemiş veya Bakanlıkça tanımlanıp düzenlenmemiş tıbbi ve tedavi yöntemleri hakkında açıklamalara yer verilmesi, bu yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiği veya tedaviye yardımcı olunduğuna dair ifadelerin kullanılması yasaklanmıştır.
• Unvan Kullanımı: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile belirlenen ana dal ve yan dal uzmanlıkları dışında, sertifika veya benzeri eğitim belgelerine dayalı uzmanlık unvanının yazılması ve kullanılması yasaklanmıştır.
• Memnuniyet/Teşekkür Yasağı: Yazılı, görsel, işitsel basın, sosyal medya veya internet sitelerinde hasta veya yakınlarının sağlık hizmetine yönelik teşekkür veya memnuniyet ifadeleri üzerinden reklam mahiyetinde paylaşım yapılması yasaklanmıştır.
• Yönlendirme Yasağı: Tanıtım ve bilgilendirmelerin, hastayı sağlık meslek mensubuna veya sağlık kuruluşuna doğrudan veya dolaylı biçimde yönlendirecek içerikte olması yasaklanmıştır.
• Üstünlük Algısı Oluşturma Yasağı: Sağlık hizmetine konu olan cihaz, ürün veya hizmetin diğerlerinden farklı ya da daha üstün olduğu algısının oluşturulması, insanların güvenini kötüye kullanan ya da bilgi eksikliğini istismar eden tanıtım yapılması; örtülü veya açık olarak firma, ürün veya marka tanıtımının yapılması ve internet bağlantısı verilmesi yasaklanmıştır.
• Pazarlama Faaliyetleri Yasağı: Sağlık hizmetlerinin çekiliş ve hediye gibi pazarlama faaliyetlerine konu edilmesi yasaklanmıştır.
• Ücret Beyanı Yasağı: Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde ücret, indirim, kampanya veya promosyon bilgilerine yer verilmesi yasaklanmıştır.
• İletişim Yasağı: Kişilerin bilgi ve rızaları olmaksızın kişisel telefonlarının aranması, mektup, kısa ileti, elektronik posta ve sosyal paylaşım araçları vasıtasıyla ileti gönderilerek tanıtım ve bilgilendirme yapılması yasaklanmıştır.
• Sosyal Medya Sorumluluğu: Sosyal paylaşım ve internet sitelerinde Yönetmelik’e aykırı tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde bulunanlar ile paylaşanlar aynı derecede sorumlu tutulmuştur.

3. Mahremiyet ve Hasta Görsellerine İlişkin Kurallar

Yönetmelik uyarınca tanıtım faaliyetleri, Hasta Hakları Yönetmeliği, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun yürütülmelidir. Bu hükümlere aykırı hareket edenler hakkında ilgili kanunlar çerçevesinde gerekli yaptırımlar uygulanmaktadır.  Yönetmelik kapsamında görsel içerik kullanımlarında aşağıdaki ilkelere dikkat edilmesi gerekmektedir:

• Görsel içerikler, sağlık tesisi veya mensubunu tanıtım sınırını aşacak şekilde ön plana çıkarıcı, yanıltıcı, gerçeğe aykırı veya genel ahlak kurallarına aykırı olmamalıdır.
• Hastaya ait görsel içeriklerin kullanılabilmesi için hastanın (küçük veya mahcur ise veli/vasisinin) açık rızasının alınması zorunludur. Rıza, Yönetmelik’in Ek-1’inde yer alan Görsel İçerik Kaydetme ve İşleme Onam Formu kullanılarak alınabilmektedir.
• Hasta, verdiği rızayı/onamı herhangi bir şarta bağlı olmaksızın her zaman geri çekme hakkına sahiptir ve bu talebin derhal işleme alınması gerekmektedir.
• Görüntü paylaşım izni vermeyen hastalara, tanı ve tedavi uygulamalarında veya alınacak bedellerde herhangi bir değişiklik olmayacağı güvencesi verilmelidir.
• İzin karşılığında hastaya herhangi bir ödeme ya da indirim yapılması, hediye verilmesi yasaklanmıştır.
• Kullanılacak video ve fotoğrafların, gerçeğe aykırı olmaması, yanıltıcı makyaj olmaksızın görüntülenmesi ve üzerinde sonradan teknolojik değişiklik veya düzeltme uygulanmaması gerekmektedir.
• Tıbbi işlem öncesi ve sonrası görseller aynı ortam ve teknik şartlarda görüntülenmeli, işlem tarihi ve görselin görüntülendiği tarihler belirtilmelidir.
• Tıbbi müdahale, girişim veya ameliyat sırasındaki hasta görüntüsünün paylaşılması yasaklanmıştır.
• Genel ahlak kurallarına aykırılık teşkil edecek şekilde vücudun mahrem bölgelerine ait görsel içeriklerin paylaşılması yasaklanmıştır.
• Görsel içerikli paylaşımların, sponsorlu olarak ya da ücret verilerek yayınlatılması yasaklanmıştır.
• Paylaşılan görsel içeriklere ait paylaşımların yorum, beğeni ve yeniden paylaşım gibi kullanıcı etkileşimlerine kapatılması zorunlu kılınmıştır.
• Yurt içi tanıtımda kullanılan görsel içeriklerde, “Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.” ifadesine yer verilmesi zorunlu tutulmuştur.

4. Uluslararası Sağlık Turizmine Özgü Düzenlemeler

Uluslararası sağlık hizmeti sunan kuruluşlar kapsamında da Yönetmelik doğrultusunda birtakım kural ve ilkeler öngörülmüş ve özel düzenlemeler yapılmıştır.

• Yurt Dışı Hedef Kitle: Tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin yurt dışına yönelik ayrı bir sosyal medya veya internet sitesi üzerinden yürütülmesi ve sağlık turizmi hizmeti sunulduğunun beyan edilmesi ve otomatik hedef kitle tanımlamalarının kapatılması şartıyla, Türkçe hariç diğer resmi dillerde sponsorlu tanıtım yapılabilmektedir.
• Yurt İçi Yasağı: Türkiye’de yaşayan kişiler nezdinde talep oluşturmaya yönelik faaliyetleri yasaklanmış, sosyal medya platformlarında hedef kitle olarak yurt içinin seçilemeyeceği belirtilerek otomatik hedef kitle tanımlamalarının devre dışı bırakılması zorunlu tutulmuştur.
• İstisnai Görsel Kullanımı: Yurt dışına yönelik oluşturulan platformlarda; hasta mahremiyeti ve genel ahlak kurallarına riayet etmek ve hastanın açık rızasını belgelendirmek şartıyla, tedavi gören hastaların hikâyelerine, yorumlarına veya teşekkür mahiyetindeki ifadelere yer verilebilecektir.
• Logo Zorunluluğu: Uluslararası sağlık turizmi tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinde “HealthTürkiye” logosunun kullanılması zorunlu tutulmuştur.
• Fiyat Duyurusu: Uluslararası sağlık turizmi hizmeti sunan sağlık tesisi ve aracı kuruluş tarafından indirim, kampanya ve rekabetçi fiyat duyuruları yapılabilecektir.
• Yasak Tıbbi İşlemler: Türkiye’de uygulanması yasaklanan veya uygulama izni bulunmayan tıbbi işlem ve tedavi yöntemlerine bu tanıtım faaliyetlerinde yer verilmesi yasaklanmıştır.

5. Denetim Mekanizması ve Yaptırımlar

Yönetmelik uyarınca, illerde valilik onayı ile “Sağlıkta Bilgilendirme Tanıtım Faaliyetleri İl Değerlendirme Komisyonu” kurulmasına karar verilmiştir. Komisyon, tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin Yönetmeliğe ve ilgili diğer mevzuata uygunluğunu kırk beş gün içerisinde değerlendirmekte; aykırılık hâllerinde idari yaptırım süreçlerini işletmektedir. Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenlere farklı mevzuatlar çerçevesinde idari ve hukuki yaptırımlar uygulanmaktadır:

6. Sonuç

Yönetmelik, sağlık alanındaki tanıtım, reklam ve bilgilendirme faaliyetlerinin çerçevesini önemli ölçüde daraltmakta; özellikle sosyal medya kullanımı ve görsel içerik paylaşımına ilişkin hem içerik hem de teknik düzeyde ciddi kısıtlamalar getirmektedir, Söz konusu Yönetmelik ile sağlık hizmetlerinin ticari bir rekabet aracı hâline gelmesinin önüne geçilmesi ve hastaların yanıltıcı, abartılı ya da talep yaratıcı nitelikteki tanıtımlardan korunması amaçlanmaktadır.

Bu kapsamda, sağlık kuruluşları ve sağlık meslek mensuplarının mevcut tanıtım pratiklerini gözden geçirmeleri; dijital mecralardaki tüm içerik ve etkileşim süreçlerini Yönetmelik hükümleriyle uyumlu hâle getirecek şekilde yeniden yapılandırmaları önem taşımaktadır.

Uluslararası sağlık turizmine ilişkin sınırlı istisnalar saklı kalmakla birlikte, genel çerçevede Yönetmelik, sağlık hizmetlerine yönelik tanıtım faaliyetlerine daha sıkı bir etik ve hukuki standart getirmektedir.