REKLAM KURULU BASIN BÜLTENİ İNCELEMESİ OCAK 2024

Reklam Kurulu (“Kurul”), her ay Basın Bültenleri ile sosyal medya, internet sitesi vb. platformlarda yapılan reklamlarla ilgili değerlendirmelerini yayınlamakta, idari para cezası başta olmak üzere anılan reklamları durdurma gibi yaptırımlar uygulamaktadır.

Ocak 2024’te yayımlanan Reklam Kurulu’nun 341. Basın Bülteni (“Bülten”), 162 karardan ve iletişim hizmetleri, dayanıklı tüketim malları ve teknoloji, kozmetik ve temizlik ürünleri, haksız ticari uygulamalar, finansal hizmetler, gıda ve takviye edici gıdalar, sağlık hizmetleri, örtülü reklam gibi çeşitli başlıklardan oluşmaktadır. Bu çerçevede yapılan inceleme çalışmasında, Bülten’de yer alan ilgi çekici ve özellikle idari para cezası uygulanan kararlara yer verilmeye çalışılmıştır.

  1. İletişim Hizmetleri

  • TOD TV isimli dijital içerik platformu internet sitesinde yayımlanan abonelik iptal hakkına ilişkin reklam nedeniyle Kurul’un önüne gelen incelemede, platformun internet sitesinde ”Dilediğin zaman iptal et! Taahhüt yok, üyelikten istediğin zaman çık.” ibarelerine istinaden “Taraftar Paketi” satın alarak platforma abone olan tüketici tarafından abonelik iptali talebinde bulunulduğunda kendisine iptal hakkının bulunmadığının ve bedel iadesi gerçekleştirilemeyeceğinin söylendiği belirtilmiştir.

Değerlendirmede, ilgili internet sitesinin tanıtımlarda ücretsiz iptal hakkına dair tüketicinin satın alma kararını etkilediği, eksik bilgilendirmede bulunularak anlam karışıklığına sebebiyet verildiği, söz konusu ibarelerin herhangi bir pakete abone olan tüketicinin dilediği zaman cezai şart ödemeksizin aboneliği feshedebileceğine ve bedel iadesinin sağlanabileceğine ilişkin haklı bir beklenti uyandırdığı ancak aksi yöndeki şirket uygulamasının aldatıcı ve yanıltıcı olduğu, söz konusu reklamların haksız ticari uygulama[1] niteliğinde olduğu belirtilmiş olup Krea İçerik Hizmetleri ve Prodüksiyon A.Ş.’ye 550.059 TL idari para cezası ve anılan reklamlar ile haksız ticari uygulamaları durdurma cezaları verilmiştir.

Benzer şekilde BluTV platformu internet sitesinde yer alan “İstediğin zaman iptal et.” ibarelerine istinaden yıllık abonelik satın alan tüketicinin abonelik iptali talebinin reddedilmesi üzerine yapılan değerlendirmede, aynı gerekçeler ile şirket uygulamasının aldatıcı ve yanıltıcı olduğu, söz konusu reklamların haksız ticari uygulama niteliğinde olduğu kanaatine varan Kurul, BluTV İletişim ve Dijital Yayın Hizmetleri A.Ş.’yi 550.059 TL idari para cezası ve anılan reklamlar ile haksız ticari uygulamaları durdurma cezalarına hükmetmiştir.

  • Vodafone Youtube kanalı üzerinden “Yalın Paketler” başlıklı tarifelerden “Yalın 4 GB Paketi” tarifesine ilişkin “112 TL ve 12 Ay Boyunca Sabit Fiyat” ibareleri kullanılarak gerçekleştirilen tanıtımlar kapsamında, söz konusu tarifeden yararlanmak isteyen tüketicinin müşteri temsilcisi ile iletişime geçtiğinde kendisine tarife tanıtımında yer alan fiyatın tüm vergiler dahil toplam 121 TL tutarına ulaştığı belirtilmiştir. Kurul’un incelemesi ile, “Sabit Fiyat” ibaresinin kullanılmasının tüketiciler nezdinde reklama konu hizmet karşılığında her şey dahil ve sabit olarak ödenecek toplam ücretin belirtilen tutardan ibaret olduğu yönünde haklı bir beklenti oluşturduğu ancak tüketicilerden ayrıca diğer mali yükümlülüklerin tahsil edilebildiği bu nedenle anılan reklamın tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı olduğu, ortalama tüketicinin algılama düzeyi göz önünde bulundurulduğunda söz konusu reklamın gerçeği yansıtmadığı, tüketici mağduriyetine yol açtığı ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmiş olup, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.’ye anılan reklamları durdurma cezası verilmiştir.
  1. Dayanaklı Tüketim Malları ve Teknoloji

  • Teknosa tarafından internet sitesinde yapılan “Peşin Fiyatına 9 Ay Taksit” başlıklı

reklamlar kapsamında Kurul tarafından gerçekleştirilen incelemede; firmaya ait internet sitesinde satışa sunulan “Apple MacBook Pro M2” markalı bilgisayara ilişkin reklamlarda “Peşin Fiyatına 9 Ay Taksit” ibaresi bulunmasına rağmen ödeme seçenekleri sayfasında yer alan hiçbir kredi kartına 9 taksit yapılmadığı, konu ile ilgili olarak müşteri hizmetlerini arayan tüketiciye 9 taksit imkanının sadece alışveriş kredisi seçeneğinde vade farkı ile mümkün olduğu bilgisinin verildiği, hiçbir kredi kartına vade farksız 9 taksit imkanı sunulmamasına rağmen söz konusu ifadenin internet sitesinde sehven yer aldığının firma tarafından kabul edildiği ve bu nedenle reklamlarda yanıltıcı nitelikte ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil edecek herhangi bir durum bulunmadığı değerlendirilmiş olup, Teknosa İç ve Dış Ticaret A.Ş.’ye 347.148 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Hepsiburada” adlı platformda gerçekleştirilen “Elektrikli Küçük Ev Aletlerinde %11 Net Efsane İndirim”, “Philips Brand Days”, “Efsane Marka Günleri Madame Coco”, “Yataklarda Kupon Yağmuru Fırsatları”, “Çok satan petshop ürünlerinde süper fırsatlar” başlıklı indirimli satış reklamları kapsamında gerçekleştirilen değerlendirmelerde Kurul tarafından, indirimli satış reklamlarının belirli kurallar ve koşullar çerçevesinde düzenlenmesine yönelik Reklam Mevzuatı uyarınca indirimden önceki fiyatın, indirimli satışın başlangıç ve bitiş tarihleri ile indirimli olarak satışa sunulan mal veya hizmetin miktarı sınırlı ise bu miktarın açık ve anlaşılır bir biçimde belirtilmesi gerektiği, söz konusu indirimli satış reklamında yer verilen indirim öncesi satış fiyatının mevzuat gereği zorunluluk olan “son 30 günlük en düşük” fiyat kuralına uymadığı, bir diğer husus olarak inceleme konusu indirimli satış reklamlarında kampanyanın geçerlilik süresine ilişkin tarih bilgisine ve stok miktarına yer verilmediği, bu bağlamda söz konusu reklamların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelik teşkil ettiği değerlendirilmiş olup D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. A.Ş.‘ye ayrı ayrı 128 TL olmak üzere toplamda 694.256 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  1. Diğer Mal ve Hizmetler

  • Obilet’e ait internet sitesinde “Türkiye’nin en güvenilir otobüs ve uçak bileti platformu”, “Türkiye’nin en büyük otobüs bileti sitesi” ve “Türkiye’nin Seyahat Sitesi #1” tanıtımlarına yer verildiği tespit edilmiştir. Kurul’un incelemeleri sonucunda, firmaya ait internet sitesinde söz konusu tanıtımlarda bulunulmasına karşın bu iddialara dayanak oluşturan verileri içeren araştırma sonuçlarına ilişkin bilgilere tüketicilerin açıkça görebilecekleri yerlerde yer verilmediği, dolayısıyla söz konusu iddiaların ortalama tüketici tarafından nesnel bir biçimde değerlendirilmesini mümkün kılacak şekilde tespit edilemeyeceği, bu çerçevede söz konusu tanıtımların tüketicilerin tecrübe ve bilgi eksikliklerini istismar edici nitelik arz ettiği değerlendirilmiş olup Obilet Bilişim Sistemleri A.Ş’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Olimtur’a ait internet sitesinin Kurul tarafından incelenmesi neticesinde, daha önce firma hakkında Kurul’un durdurma cezası verdiği “Önden Seçili Ek Ürün” ve “Yanıltıcı Fiyat” uygulamalarına devam edildiğinin tespit edildiği,  bilet fiyatlarının tüketiciler nezdinde anlam karışıklığına yol açtığı ve bilet fiyatının en üstte ve sağda daha kolay fark edilecek şekilde konumlanmasına rağmen nihai bedelin bulunduğu kısmın daha küçük font büyüklüğüyle koyu olmayan ve zor fark edilecek şekilde sunulduğu, bu kapsamda dijital ortamlarda tüketicilerin karar verme veya seçim yapma iradesini olumsuz etkileyen ya da manipülatif arayüz tasarımları gibi araç ve yöntemlerin kullanılarak haksız ticari uygulamada bulunulduğu, dolayısıyla söz konusu tanıtım ve uygulamaların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelik arz ettiği değerlendirilmiş olup Olimtur Seyahat Acentaları Oto. Tur. ve İnş San. Tic. Ltd. Şti.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • D-Market internet sitesi kapsamında sitede yer verilen “Elektronik ürünlerde yılda bir kez gelen efsane indirimler” ,”Efsane ürünlerde efsane indirimleri kaçırma” başlıklı tanıtımlar, “Fairy Bulaşık Deterjanlarında Sepette %20 net indirim” , “Seçili kağıt ürünlerinde sepette %25 indirim” başlıklı tanıtımlar, “Huawei Telefon ve Aksesuarlarda Süper Fiyatlar Acele Et Kaçırma” ifadeleri ile yapılan reklamlar ve “3 saatte bir yenilenen indirimleri kaçırma” ifadeleriyle belirtilen reklamlara yönelik Kurul tarafından yapılan değerlendirmede, Reklam Mevzuatında düzenlenen hükümler çerçevesinde yer verilmesi zorunlu olan indirim öncesi fiyat ile birlikte indirimli satışın başlangıç ve bitiş tarihlerinin belirtilmediği ve indirimli olarak satışa sunulan ürüne ilişkin olarak stok adetlerine yer verilmediği hususları değerlendirilmiş olup D-Market Elektronik Hizmetler ve Ticaret A.Ş‘ ye her bir reklam için 347.128 TL olmak üzere toplamda 388.512 TL  idari para cezası ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Google’a ait internet sitesi üzerinden “geri getirme ritüeli”, “aşk ritüeli”, “bağlama ritüeli”, “güvenilir medyumlar” gibi anahtar kelimelerin girilmesi suretiyle gerçekleştirilen arama sonuçları neticesinde çok sayıda medyum, hoca, fal, büyü vb. reklamlarla karşılaşıldığı, Reklam Mevzuatında yer verilen “Falcı, medyum, astrolog ve benzerleri tarafından verilen hizmet reklamları ile yasadışı bahis ve kumar oyunlarının reklamları hiçbir şekilde yapılamaz.” hükmüne aykırı olan söz konusu durum, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’da yer verilen “Reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdür” hükmü ile birlikte değerlendirilmiş olup Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Trendyol‘a ait internet sitesinde yer alan “Ürün Değerlendirmeleri” sayfalarında kozmetik ürünlere yönelik mevzuata aykırı sağlık beyanı içeren tüketici değerlendirmelerinin satışa sunulan ürünlerin ilaç veya beşerî tıbbi ürün izlenimi yaratarak tüketicileri yanılttığı, bu kapsamda söz konusu reklamların tüketicileri yanıltıcı nitelikte olduğu ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmiş olup, Dsm Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret Anonim Şirketi’ne 128 TL idari para ve anılan reklamlar ile haksız ticari uygulamaları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Beymen’e ait internet sitesi ve Instagram hesabında yer alan “Dünya’ya sözümüz var” başlıklı tanıtımlara yönelik gerçekleştirilen Kurul incelemeleri sonucunda; söz konusu reklamlarda yer alan “2024’te tüm ambalajlarımızı %100 sürdürülebilir yapmaya sözümüz var.” ifadesinin hangi marka ürün veya ürün grubuna ilişkin olduğunun belirtilmediği veya bu konuda tüketicinin bilgi alabileceği bir internet sitesine yönlendirme yapılmadığı, “Sıfır atık sıfır emisyon hedefiyle doğaya ve insana sözümüz var.” ifadesini destekler nitelikte geçerli standartlara göre akreditasyonu olan bir kuruluş tarafından hazırlanan/doğrulanan raporların sunulmadığı, “Jeanologia ve BCI ile su tüketimi azaltmaya sözümüz var” ifadesinin detaylarını açıklar nitelikte bilgilere yer verilmediği tespit edilmiştir. Böylece, söz konusu reklamlarda yer alan “çevreye ilişkin beyan” niteliğindeki iddiaların Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nde (“Yönetmelik”) yer alan esaslara uygun olmadığı değerlendirilmiş olup Beymen Perakende ve Tekstil Yatırımları A.Ş.‘ye anılan reklamları durdurma cezası verilmiştir.

  • LC Waikiki’ye ait internet sitesinde yayımlanan “Sepette %60’a Varan Bambaşka Kasım İndirimleri” başlıklı reklam ve tanıtımlar kapsamında Kurul, anılan internet sitesinin söz konusu ürünlere yönelik indirimli satış reklamlarının Yönetmelik’in 14/3. hükmüne uygun davrandığına ilişkin ispat külfetini yerine getirmemesi nedeniyle LC Waikiki Mağazacılık Hiz. Tic. A.Ş.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.[2]
  • Defacto’ya ait internet sitesinde yayımlanan indirimli satış reklamlarına yönelik gerçekleştirilen Kurul incelemesi sonucunda, bahsi geçen ürünlere yönelik indirimli satış reklamlarının Yönetmelik’in 14/3. hükmüne uygun olarak yapılıp yapılmadığını tespit etmek amacıyla firmadan ilgili ürünlerin indirim tarihinden önceki 30 gün içerisindeki fiyat değişimini gösteren fiş, fatura, vb. belgeler talep edilmiştir. İnceleme konusu ürünlerin indirim öncesi fiyatlardan daha düşük fiyatlarla tüketicilere satıldığının tespit edilmesi üzerine söz konusu reklam ve tanıtımların mevzuata aykırılığı nedeniyle Defacto Perakende Tic. A.Ş.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • FLO’ya ait internet sitesinde yayımlanan “Erken Kasım Fırsatları-Kasıma Özel İndirimler” başlıklı reklam ve tanıtımlar kapsamında Kurul tarafından gerçekleştirilen incelemede, seçili bir ürünün “Erken Kasım Fırsatları-Kasıma Özel İndirimler” başlığı altında satışa sunulmasına rağmen indirim öncesi fiyat, uygulanan indirim oranı gibi bilgilere yer verilmediğinin görüldüğü, bu kapsamda ilgili firma tarafından ispat yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle bahsi geçen ürünlere yönelik indirimli satış reklamlarının Yönetmelik’in 14/3. hükmüne uygun olarak yapılmadığı tespit edilmiş olup mevzuata aykırılık nedeniyle FLO Mağazacılık ve Pazarlama A.Ş.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • English Home‘a ait internet sitesinin “Fırsat Ürünleri” başlığı altındaki ürüne ilişkin reklam ve tanıtımlarda indirim öncesi fiyata yer verilmediğinin görüldüğü, “Dikkat İndirim Var” başlığı altında indirimli ürün reklamlarının yapıldığı, söz konusu tanıtımların ilgili firma tarafından ispat yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle Yönetmelik’in 14/3. hükmüne uygun olarak yapılmadığı tespit edilmiş olup mevzuata aykırılık nedeniyle EHM Mağazacılık Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Vivense‘e ait internet sitesinde seçili ürünlerin indirimli fiyat üzerinden satışa sunulması sonucunda Kurul tarafından gerçekleştrilen inceleme neticesinde, firmanın ispat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle Yönetmelik’in 14/3. hükmüne aykırı davrandığı değerlendirilmiş olup Vivense Teknoloji Hizmetleri ve Ticaret Ş.’ye 347.128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Vodafone tarafından tüketicilere gönderilen kısa mesaj reklamlarında “%1,79 Faiz Oranından Başlayan Dijital İhtiyaç Kredisi ON’da!”, mobil uygulama reklamlarında ise “Okul İhtiyaçlarına %1,79 faiz oranlı Kredi ON’da” ifadelerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Kurul incelemesi neticesinde tüketicilere gönderilen reklam ve tanıtımlarda farklı platformlar üzerinde farklı ifadelerin yer alması nedeniyle reklamlarda kullanılan ifadeler arasında çelişkilerin tespit edildiği, mobil uygulama üzerinden belirtilen ifadenin tüketicilerin sahip olduğu kredi puanı, kredinin türü vb. unsurlar fark etmeksizin her durumda %1.79 faiz oranından kredi kullanılabileceği algısının oluşmasına sebep olabileceği, dolayısıyla söz konusu reklam ve tanıtımların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı   nitelikte olduğu değerlendirilmiş olup Vodafone Mall ve Elektronik Hizmetler Tic. Ş.’ye 347.128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir. 

  • Samsung‘a ait internet sitesinde Samsung marka telefona yönelik yapılan reklam ve tanıtımlarda tüketicilerin Fibabanka alış-gidiş kredisinden “12” ay taksitle ve “%0” faiz oranıyla yararlanabileceği bilgisi yer almasına rağmen bahsi geçen ürüne yönelik satın alma işleminin ilerleyen aşamalarında taksit sayısı “3”, faiz oranının ise “%3.20” olarak belirtildiği tespit edilmiştir. Fibabanka A.Ş. tarafından yapılan açıklamada, BDDK kararı uyarınca cep telefonu alımı amacıyla kullandırılan tüketici kredilerindeki vade sınırının fiyatı 12.000 Türk Lirası ve altında olan cep telefonları için 12 ay, fiyatı 12.000 Türk Lirasının üzerinde olan cep telefonları için 3 ay olarak belirlendiği ifade edilmiştir. Ancak “Samsung Galaxy A34 5G” isimli ürünün fiyatının 10.249 TL olmasına rağmen ilgili firma, Fibabanka A.Ş.’ye hatalı olarak fiyatı 12.000 TL’nin üzerinde olan cep telefonu kategori kodunu ileterek kredi teklifi sunmuştur. Kurul tarafından gerçekleştirilen inceleme neticesinde, söz konusu reklam ve tanıtımların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelikte olduğu değerlendirilmiş olup Samsung Electronics İstanbul Pazarlama ve Ticaret Limited Şirketi’ne 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • “Hepsiburada” adlı platformda bir ürüne yönelik gerçekleştirilen indirimli satış reklamlarına yönelik Kurul tarafından gerçekleştirilen inceleme neticesinde, indirimli ürün altında “30 günün en düşük fiyatı” ibaresine yer verildiği ancak ürünün ilgili platformda indirimsiz satış fiyatından daha düşük bir meblağ ile satıcılara daha önce sunulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu tanıtımların Reklam Mevzuatında yer verilen “son 30 günlük en düşük” fiyat kuralına uymadığı ve indirimli satış reklamında kampanyanın geçerlilik süresine ilişkin tarih bilgisine ve stok miktarına da yer verilmediği, bu bağlamda anılan reklamların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelik teşkil ettiği değerlendirilmiş olup D-Market Elektronik Hizmetler ve Tic. A.Ş.’ye 128 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  1. Kozmetik ve Temizlik Ürünleri

  • Clear’a ait internet sitesinde, Instagram platformu üzerinden clearturkiye isimli sosyal medya hesabı ve muhtelif televizyon kanallarında yapılan ürün tanıtımlarında yer verilen “6000+ Saç Teli” ve “2800+ Saç Teli” ifadelerinde kullanılan “+” işaretinin tüketici nezdinde anlam karışıklığına yol açarak ürünün yeni saç telleri çıkaracağı izlenimi yarattığı, dolayısıyla, söz konusu reklamların yanıltıcı nitelikte olduğu ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmiş olup Unilever Sanayi ve Ticaret Türk A.Ş.’ye 388.526,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
  1. Haksız Ticari Uygulamalar

  • Duru markasının 4’lü sabun ürününün 360 gramlık ambalaj içerisinde 320 gram olarak piyasaya sunularak ürünlerin birim fiyatlarının dolaylı yoldan artırıldığı; ürün ambalajlarında mevzuata aykırı olarak ağırlık değişikliği hususunda tüketicilerin fark edebileceği bir değişiklikte veya bildirimde bulunulmadığı dolayısıyla tüketicilerin aldatılarak yanıltıldığı ve ortalama tüketicinin ekonomik davranış biçiminin ve bilinçli olarak karar verme yeteneğinin azaltıldığı değerlendirilerek Kurul tarafından Evyap Sabun Yağ Gliserin Sanayi ve Ticaret A.Ş.’ye 128,00 TL idari para ve anılan ticari uygulamaları durdurma cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
  • Hakmar Express adlı market mağazasında yayınlanan “Türkiye 100 Halkımızın ve Devletimizin Yanındayız” başlıklı indirim afişinde yer alan bazı ürün fiyatları ile kasa fiyatları arasındaki uyumsuzluklar nedeniyle ürünlere ilişkin reklamların tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı olduğu değerlendirilerek Kurul tarafından Hakmar Mağazacılık Limited Şirketi hakkında 701,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmesine karar verilmiştir. Buna ek olarak, Hakmar Express ile aynı faaliyeti yürüten A101 ve Şok Market hakkında da 34.701,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  1. Gıda ve Takviye Edici Gıdalar

  • Getir uygulamasında reklamı yapılan “Müdavim’le siparişinize %35 indirim!” kampanyaları incelendiğinde firma tarafından kampanya koşulları arasında yer almayan bir şart öne sürülerek tüketicinin vaat edilen %35 indirim kampanyasından faydalandırılmadığı ve bu nedenle de söz konusu reklamların gerçeği yansıtmadığı, kampanya detaylarında yer verilen kampanya koşullarının ana vaadin sağladığı avantajı tamamen ortadan kaldıracak ve/veya ana vaatle uyumsuzluk/çelişki içerebilecek olması nedeniyle anılan koşula kampanyanın ana sayfasında yer verilmesi gerektiği tespit edilerek ilgili kampanyanın tüketicileri yanıltıcı nitelikte olduğu ve dürüst rekabet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmiş ve Getir Perakende Lojistik Anonim Şirketi’ne 128,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmesine karar verilmiştir.

Ek olarak Bülten’de, yukarıda belirtilen sebeplerin varlığı nedeniyle uygulamada reklamı yapılan   “Pasaport Pizza’da ilk siparişinize 30 TL indirim!”, “Pasaport Pizza’da ilk siparişinize 40 TL indirim!”, “Getir Getirsin restoranlarında %30 indirim!” ve “Gurme restoranlarından ilk siparişinize 25 TL indirim! Getirme ücreti yok” kampanyaları dolayısıyla Getir’e aynı tutarda iki kez daha olmak üzere toplamda 1.041,384 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmesine karar verilmiştir.

  • Karara konu olayda başvuru sahibi tüketicinin, Trendyol Yemek uygulamasından verilecek yemek siparişlerinde “SICAK30” kuponuyla indirim sağlanacağına ilişkin yapılan sosyal medya duyurusu üzerine verdiği yemek siparişinin aynı gün içerisinde ödeme yapılan kredi kartı ile başka bir sipariş daha verildiği gerekçesi ile iptal edildiği, ancak her iki siparişe ilişkin ödemede aynı kredi kartı kullanılmasına karşılık, ilk siparişin başvuru sahibi tüketiciye ait üyelik hesabı üzerinden verilmediği görülmüştür.

Olay üzerine firma tarafından yapılan açıklamada kuponun her tüketici tarafından bir sefer kullanılabildiği, kupon vasıtasıyla sağlanan avantajdan tüm tüketicilerin yalnızca bir sefer yararlanılabildiği ve tüketicilere sosyal medya etkileyicileri tarafından sosyal medya platformlarında yayımlanan içeriklerle, belirli günlerde duyurulan kupondan aynı gün içerisinde yararlanılabilindiği ifade edilmiştir.

Kurul yaptığı değerlendirmede, firmayla anlaşmalı sosyal medya etkileyicilerinin kupona ilişkin duyuruları üzerine tüketicilerin indirimli sipariş vermek üzere yönlendirildiği Trendyol Yemek uygulamasına ait bağlantı sayfasında kampanya şartlarının duyurulmamış olduğunun ve kampanyaya katılım koşulları arasında indirimden aynı adres ve banka kartı bilgileriyle yalnızca bir defa yararlanılabileceğine dair bir hususa yer verilmediğinin tespit edilmesi nedeniyle başvuru sahibi tüketiciye haksız ticari uygulamada bulunulduğunu belirterek DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Tic. A.Ş.’ye anılan haksız ticari uygulamayı durdurma cezası vermiştir.

  • Migros Sanal Market uygulamasında “Temmuz Tarihli Şanslı Saatler Kampanyası” isimli kampanya kapsamında gıda ürünlerinin indirimli satışına yönelik tüketicilerin cep telefonlarına anlık bildirimlerin gönderildiği ancak ürünlerin indirimsiz fiyatlar üzerinden satışının yapıldığının tespit edilmesi nedeniyle söz konusu indirimli satışa ilişkin tanıtımların tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı olduğu değerlendirilerek Dijital Platform Gıda Hizmetleri A.Ş.’ye anılan haksız ticari uygulamayı durdurma cezası vermiştir.
  • Baydöner’e ait servis altlığı kağıtlarında “İlk Siparişine Özel Tüm İskender Çeşitlerinde %20 İndirim” ifadelerinin kullanıldığı ancak bu indirimin geçmiş dönemde geçerli olduğu ve vaat edilen indirim oranının değişerek %15 olarak uygulandığı gerekçeleriyle ilgili reklamların tüketicileri yanıltıcı ve aldatıcı nitelikte olduğu değerlendirilmiş ve Baydöner Restoranları Anonim Şirketi’ne 701,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  1. Sağlık Hizmetleri

  • Facebook platformunda “Dokun & Değiş Değişim Merkezi” ve Instagram platformunda “dokun.degisbeauty” sosyal medya hesapları üzerinden yayınlanan reklamlarda, ilgili firmanın tabipler tarafından uygulanması gereken çeşitli tıbbi tedavi yöntemlerinin isimlerini sayarak bu alanda hizmet verdiği ve sağlık alanında faaliyet gösterdiği yönünde izlenim uyandırdığı, söz konusu tıbbi işlemlerin doktor kontrolünde ve sağlık kuruluşları bünyesinde uygulanması gerektiği, söz konusu tıbbi işlemlerin yetkili kişilerce dahi tanıtımının yapılmasının mevzuat gereği yasak olduğu, işletmenin sağlık alanında faaliyet göstermek adına düzenlenmiş bir ruhsat, izin belgesi veya benzeri nitelikte bir yetkilendirmesinin mevcut olmadığı, diğer taraftan işletmenin türünün açıkça belirtilmemesi nedeniyle faaliyet alanı ile ilgili tüketicilerin yanıltıldığı ve eksik bilgilendirildiği, tüm bu tanıtımların yanıltıcı, kamu sağlığını bozucu ve ilgili mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmiş olup Kulaşan Sağlık ve Eğitim Dan. Ltd. Şti.’ye 059 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  • Instagram platformunda “medistatehastanesi” hesabı üzerinden “Excimer Laser sizi kusursuz görmeye davet ediyor! – Gözlüklerinizden kurtulmak ister misiniz? – %100 Lazerle Bıçaksız Görme Tedavisi İLASIK (…)” ifadelerine ve ameliyat görsellerine yer verilerek sağlık kuruluşunca yapılan tanıtımın kuruluşun faaliyetlerine ticari bir görünüm yükleyen, tıbbi işlemlere yönelik talep yaratıcı olması nedeniyle mevzuatta izin verilen bilgilendirme ve tanıtım faaliyetleri sınırını aşan nitelikte olduğu değerlendirilerek Kavacık Medikal Sağlık Hizmetleri ve Ürünleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi’ne 059,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

  • Benzer şekilde yapılan tanıtımların kuruluşun çalışmalarına ticari bir görünüm yükleyen, talep yaratıcı, hastaları anılan kuruluşa yönlendiren ve ilgili mevzuatta sağlık kuruluşlarına izin verilen bilgilendirme ve tanıtım sınırını aşan reklam niteliğinde olduğu gerekçesiyle Instagram platformu üzerinden hastanesi sosyal medya hesabı ile yapılan reklamlar nedeniyle Levent Hastanesi Anonim Şirketi’ne 550.059,00 TL ve Dünya Göz Hastanesi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’ne 347.128,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.
  1. Örtülü Reklam

  • Instagram platformu üzerinden yelizketencii isimli sosyal medya hesabından yapılan hikaye paylaşımlarında reklam olduğuna ilişkin herhangi bir “işbirliği, ortaklık” etiketine yer verilmeden kullanıcıların Trendyol ve Hepsiburada bağlantılarına yönlendirildiği, bu şekilde yapılan yönlendirme ile ilgili markaların örtülü reklamının[3] yapıldığı, ek olarak sosyal medya hesabında “Doktor Öneri” başlıklı hikaye serisinde muayene görüntülerine, doktor ismine ve övücü ifadelere yer verilmesiyle “Orkun MÜFTÜOĞLU” isimli doktorun örtülü reklamının yapıldığı değerlendirilerek Yeliz Ketenci Akkoyun’a 128,00 TL idari para ve anılan reklamları durdurma cezaları verilmiştir.

2024/1 No’lu İlke Kararı

Kurul Bülten’de, “Fiyat Bilgisi İçeren Reklamlar ile İndirimli Satış Reklamları ve Ticari Uygulamaları Hakkında Kılavuz”da (“Kılavuz”) yapılan değişiklik ile indirimli satış reklamlarına ilişkin önemli bir ilke kararı almıştır. Kılavuz’un 14. maddesi uyarınca sadakat programı ile satışa sunulan mal veya hizmetlere ilişkin reklamlarda, “indirim”, “tasarruf”, “XY karta/üyelere özel indirim/fırsat”, “indirim öncesi fiyat” gibi ibareler yahut üstü çizili fiyat veya aşağı yönlü trend grafiği gibi görseller kullanılarak doğrudan ya da dolaylı olarak indirim yapıldığına ilişkin izlenim oluşturulamaz. Aşağıda yer verilen örnek uygulamadan da görüleceği üzere, çoğunlukla piyasa ortalamalarının üzerinde belirlenen liste fiyatı üzerinden “XY Sadakat Programı’na özel indirim” adı altında sürekli veya belirli bir döneme özgü indirim kampanyası düzenlenerek liste fiyatı 145 TL olan diş macununun sadakat programı kapsamında satışa sunulan fiyatının 90 TL ile 50 TL arasında sürekli değişim göstermesine karşın hem indirimli satış mevzuatı kapsamında getirilen son 30 günün en düşük fiyatı kuralına aykırı fiyat belirlenmesi hem de gerçekçi olmayan liste fiyatının belirlenmesi suretiyle tüketiciler nezdinde gerçek olmayan indirim algısı yaratıldığı dolayısıyla tüketicilerin yanıltıldığı değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda, tüketicileri aldatıcı nitelikte söz konusu uygulamaların önüne geçilmek amacıyla sadakat programı ile satışa sunulan mal veya hizmetlere ilişkin reklamlarda, “indirim”, “tasarruf”, “XY karta/üyelere özel indirim/fırsat”, “indirim öncesi fiyat” gibi ibareler yahut üstü çizili fiyat veya aşağı yönlü trend grafiği gibi görseller kullanılarak doğrudan ya da dolaylı olarak indirim yapıldığına ilişkin izlenim oluşturulamayacağı Kurul tarafından ilke kararı olarak belirlenmiştir. Böylelikle tüketicilerin indirimli satış kampanyalarındaki fiyat karşılaştırmalarını zorlaştıran aldatıcı uygulamalara karşı daha etkin bir şekilde korunmasına yönelik bütüncül bir adım atılmıştır.

GRC LEGAL Yorumu

Bülten kararlarını incelediğimizde Kurul’un, çeşitli sektörlerden firmaların gerçekleştirdiği reklam ve tanıtım faaliyetleri kapsamında e-ticaret platformlarını ve mobil uygulamaları özellikli olarak indirimli satış reklamları doğrultusunda sıkı bir denetime tabi tuttuğu ve sektörde lider konumunda olan firmalara her bir reklam için caydırıcı yaptırımlar öngörmekten imtina etmediği görülmektedir.

Karar gerekçeleri göz önünde bulundurulduğunda ise Kurul’un sağlık hukuku mevzuatı dahil olmak üzere ilgili mevzuatı bütüncül bir yaklaşım ile ele alarak mal ve hizmet piyasasında dinamikleri değiştirme yolunda ilerlediği, bu doğrultuda tüketici mevzuatının amacına ve ruhuna yakışır bir tutum sergilediği söylenebilecektir. Nitekim Kurul, Bülten ile perakende satışta tüketicilerin sıklıkla karşılaştığı sadakat kart uygulamalarına ilişkin ilke kararını yayımlamış ve tüketicilerin yanıltılmasının ve mağdur olmasının önüne geçilmesi amacıyla günümüz uygulamalarını göz önünde bulundurmuştur.

Bu kapsamda, e-ticaret faaliyeti sürdüren firmalar başta olmak üzere perakende satış faaliyeti yürüten tüm firmaların Reklam Mevzuatına uyum süreçlerini dikkate almaları yüksek önem arz etmektedir.  

[1] Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği madde 28 uyarınca bir ticari uygulamanın; mesleki özenin gereklerine uymaması ve ulaştığı ortalama tüketicinin ya da yöneldiği grubun ortalama üyesinin mal veya hizmete ilişkin ekonomik davranış biçimini önemli ölçüde bozması veya önemli ölçüde bozma ihtimalinin olması durumunda haksız olduğu kabul edilir.

[2] Yönetmelik madde 14/3: “Bir mal veya hizmetin indirimden önceki satış fiyatının tespitinde indirimin uygulandığı tarihten önceki otuz gün içinde uygulanan en düşük fiyat esas alınır.”

[3] Reklam olduğu açıkça belirtilmeksizin yazı, haber, yayın ve programlarda, mal veya hizmetlere ilişkin isim, marka, logo ya da diğer ayırt edici şekil veya ifadelerle ticaret unvanı ya da işletme adlarının reklam yapmak amacıyla yer alması ve tanıtıcı mahiyette sunulması örtülü reklamdır.